به گزارش پایگاه اطلاع رسانی شهرداری رفسنجان، مهندس علی سعیدی، مشاور شهردار و معاون پیشین شهرسازی و معماری شهرداری کرمان در نشست تخصصی حکمرانی شهری، با اشاره به پیشینه تاریخی شهر کرمان اظهار کرد: کرمان از کلان‌شهرها و از کهن‌ترین شهرهای ایران است و آثار تاریخی ارزشمندی در آن وجود دارد. این شهر طی دهه‌های گذشته نیز تجربه برنامه‌ریزی شهری داشته و نمی‌توان آن را شهری بی‌برنامه دانست.

سعیدی افزود: از دهه ۵۰ مطالعات نخستین طرح جامع شهر کرمان آغاز شد و در سال ۱۳۶۴ نخستین طرح جامع به‌صورت رسمی به تصویب رسید و اکنون سومین مرحله بازنگری این طرح در حال انجام است. کرمان امروز یکی از شهرهای پایلوت کشور در اجرای رویکرد نوین و مسئله‌محور در طرح جامع شهری است.

وی با بیان اینکه بخش قابل توجهی از مسائل شهرهای مختلف مشابه یکدیگر است، گفت: در مطالعات شهرهای کرمان، اصفهان و شیراز، بخش قابل توجهی از مسائل مشابه است؛ موضوعاتی مانند فرونشست، کمبود آب، مسائل مربوط به بافت‌های تاریخی، شرایط اقلیمی و نحوه تعامل شهر و شهروند.

سعیدی ادامه داد: شهر کرمان در دوره قاجار حدود ۲۰۰ هکتار وسعت داشت، اما پس از توسعه شهر، امروز محدوده قانونی آن به حدود ۱۳ هزار هکتار رسیده و حریم شهر نیز حدود ۹۲ هزار هکتار است.

ضرورت تبدیل مطالعات شهری به تصمیم‌های مؤثر

وی با اشاره به رویکرد مسئله‌محور در بازنگری طرح جامع کرمان بیان کرد: اگرچه عنوان بازنگری طرح جامع، «مسئله‌محوری» است، اما باید نتیجه مطالعات و مشارکت ذی‌نفعان، اندیشمندان، شهردار و مجریان طرح‌ها به‌گونه‌ای باشد که در نهایت بتواند شهر را به اهداف مورد نظر برساند.

سعیدی با اشاره به وظایف گسترده شهرداری‌ها اظهار کرد: از زمانی که یک شهروند از خانه خود خارج می‌شود، مسائل مختلف شهر بر زندگی او تأثیرگذار است و شهرداری باید بتواند خدمات مورد نیاز شهروندان را فراهم کند.

وی افزود: پروژه‌های بزرگ شهری از جمله تقاطع‌های غیرهمسطح، حمل‌ونقل، بازآفرینی شهری، توسعه فضای سبز و زیرساخت‌ها در کنار فعالیت سایر دستگاه‌ها، همگی بر کیفیت زندگی شهروندان اثر دارند.

ناهماهنگی دستگاه‌ها؛ هزینه‌ای که شهروندان می‌پردازند

سعیدی با اشاره به اجرای طرح فاضلاب در کرمان گفت: اجرای طرح فاضلاب شهر کرمان حدود ۳۰ سال به طول انجامیده و در برخی محورهای اصلی، مسیرهایی که پیش از این روکش شده‌اند دوباره برای اجرای زیرساخت‌ها تخریب می‌شوند.

وی ادامه داد: مسائل مربوط به آب‌های زیرسطحی نیز در برخی مناطق باید حل شود و اگر هماهنگی و برنامه‌ریزی لازم میان دستگاه‌ها وجود نداشته باشد، هزینه این ناهماهنگی در نهایت به شهروندان تحمیل می‌شود.

سعیدی تصریح کرد: در مدیریت شهری گاهی باید منتظر ماند تا ببینیم چه ضابطه یا قانونی از سوی دستگاه دیگری تصویب می‌شود و این قانون چه تأثیری بر عملکرد شهرداری خواهد داشت؛ در حالی که تصمیمات دستگاه‌های مختلف باید با نگاه هماهنگ و با توجه به آثار آن بر شهر اتخاذ شود.

حرکت مدیریت شهری به سمت داده‌محوری

وی با اشاره به اهمیت داده‌ها در مدیریت شهری گفت: یکی از رویکردهایی که به‌ویژه در میان کلان‌شهرها مورد توجه قرار گرفته، حرکت به سمت داده‌محوری است؛ به این معنا که بدانیم هر تصمیمی که برای شهر و شهروند می‌گیریم، چه تأثیری بر شهر خواهد داشت و بازخورد آن چگونه باید در تصمیمات بعدی مورد استفاده قرار گیرد.

سعیدی افزود: امروز از شهر هوشمند صحبت می‌کنیم، اما برای رسیدن به شهر هوشمند باید پیش‌نیازهای آن فراهم شود و یکی از مهم‌ترین این پیش‌نیازها، بررسی و بازنگری تصمیمات شهری در دوره‌های مختلف است.

وی با اشاره به گذشت شش دوره از شوراهای شهر اظهار کرد: باید بررسی شود تصمیماتی که در دوره‌های مختلف مدیریت شهری گرفته و اجرا شده‌اند، چه تأثیری بر شهر گذاشته‌اند. در مطالعات طرح‌های شهری معمولاً به مسائل شهرسازی توجه می‌شود، اما اینکه یک تصمیم در چه زمانی گرفته شده، چگونه اجرا شده و در نهایت چه نتیجه‌ای داشته، موضوعی بسیار مهم است.

«آیا تصمیم امروز ما، شهر بهتری می‌سازد؟»

سعیدی با طرح این پرسش که «آیا تصمیمی که امروز برای شهر یا شهروند می‌گیریم، نتیجه‌اش یک شهر بهتر است؟» گفت: این سؤالی است که باید در شهرداری‌ها به آن پاسخ داده شود و نتیجه آن در تصمیمات بعدی مورد استفاده قرار گیرد.

وی تأکید کرد: باید به سمت شکل‌گیری «شهر یادگیرنده» حرکت کنیم؛ یعنی مدیر و کارشناس شهری پس از هر تصمیم، عملکرد و نتایج آن را تحلیل کند و از تجربه به‌دست‌آمده برای تصمیمات بعدی استفاده کند.

سعیدی همچنین بر ضرورت توجه به پیوست‌های اجتماعی طرح‌ها تأکید کرد و گفت: بسیاری از طرح‌ها اجرا می‌شوند، اما باید بررسی شود پس از اجرای آنها چه اتفاقی افتاده است. برای نمونه، اگر پروژه‌ای با عنوان بازآفرینی شهری در یک بافت تاریخی اجرا شده، باید مشخص شود آیا در نهایت به هدف مورد نظر، یعنی ارتقای کیفیت شهر، دست یافته است یا خیر.

وی در پایان ابراز امیدواری کرد این نشست‌ها به نتایج عملی منجر شود و گفت: حداقل یکی از خروجی‌های این جلسات باید پیشنهادی باشد که بتواند بر مجموعه‌های سیاست‌گذار حوزه شهری، از شورای عالی شهرسازی و معماری و وزارت راه و شهرسازی گرفته تا شوراها و شهرداری‌ها، اثرگذار باشد.

گفتنی است نخستین همایش علمی «حکمرانی خردمندانه توسعه پایدار شهری؛ هم‌افزایی راهبردی برندینگ و مدیریت شهری» از سوی شهرداری رفسنجان و دانشگاه ولی‌عصر(عج)، در مهرماه سال جاری در رفسنجان برگزار می‌شود.