به گزارش پایگاه اطلاع رسانی شهرداری, دکتر جهان‌بین، مشاور شهرداری، در نخستین نشست از سلسله‌نشست‌های مسئله‌محور پیش از «همایش ملی حکمرانی خردمندانه توسعه پایدار شهری» با اشاره به سابقه ۲۵ ساله فعالیت خود در شهرداری اظهار کرد: بسیاری از موضوعاتی که در این نشست مطرح شد، از منظر آسیب‌شناسی در شهرهای مختلف تقریباً مشابه است؛ چراکه ساختاری که برای مسائل شهرهای کشور تصمیم‌گیری می‌کند، در بسیاری از موارد از سیاست‌ها و الگوهای مشابهی استفاده می‌کند و نتایج آن را امروز در شهرهای مختلف مشاهده می‌کنیم.

وی با اشاره به پیشینه تاریخی شهر کرمان گفت: کرمان یکی از کهن‌ترین شهرهای ایران است و آثار تاریخی ارزشمندی در آن وجود دارد. این شهر طی دهه‌های گذشته همواره موضوع برنامه‌ریزی شهری بوده است؛ از نخستین مطالعات طرح جامع در دهه ۵۰ تا تصویب رسمی نخستین طرح جامع در سال ۱۳۶۴ و اکنون نیز سومین مرحله بازنگری طرح جامع شهر کرمان در حال انجام است.

جهان‌بین افزود: کرمان و شهرهایی مانند اصفهان و شیراز در زمره شهرهایی قرار گرفته‌اند که مطالعات طرح جامع آنها با رویکرد مسئله‌محوری دنبال می‌شود. با این حال، در بررسی مطالعات این شهرها مشاهده می‌کنیم که بخش قابل توجهی از مسائل و چالش‌ها مشابه است؛ از جمله فرونشست زمین، کمبود منابع آب، مسائل مربوط به بافت تاریخی، مسائل اقلیمی و موضوعات مرتبط با رابطه شهر و شهروند.

وی با بیان اینکه محدوده قانونی شهر کرمان از حدود ۲۰۰ هکتار در دوره قاجار به حدود ۱۳ هزار هکتار رسیده است، تصریح کرد: با وجود سال‌ها مطالعه و بازنگری در طرح‌های شهری، آنچه از این تحقیقات حاصل می‌شود لزوماً به نتیجه‌ای که باید و شهر را به هدف مطلوب برساند، منتهی نشده است. باید بررسی کنیم که چگونه می‌توانیم خروجی مطالعات را به تصمیمات مؤثر و اجرایی تبدیل کنیم.

تمام مسائل شهر از مقابل درِ خانه شهروند آغاز می‌شود

مشاور شهرداری با اشاره به گستردگی وظایف مدیریت شهری گفت: از لحظه‌ای که شهروند از خانه خود خارج می‌شود، با مجموعه‌ای از مسائل شهری مواجه است و مدیریت شهری باید بتواند خدمات لازم را به او ارائه کند.

وی افزود: در شهر کرمان ده‌ها اکیپ عمرانی در حوزه‌های مختلف فعالیت می‌کنند و پروژه‌های بزرگی همچون تقاطع‌های غیرهمسطح، حمل‌ونقل، بازآفرینی شهری، توسعه فضای سبز و زیرساخت‌ها در حال اجراست؛ اما بخشی از مشکلات شهر به عملکرد دستگاه‌هایی بازمی‌گردد که خارج از مجموعه شهرداری فعالیت می‌کنند.

جهان‌بین با اشاره به اجرای طرح فاضلاب شهر کرمان گفت: یکی از محورهای اصلی شهر به دلیل اجرای طرح فاضلاب، سال‌هاست درگیر عملیات عمرانی است. حتی در مواردی پس از روکش و بهسازی معبر، دوباره به دلیل نیازهای زیرساختی دستگاه‌های دیگر، مسیر تخریب می‌شود. این وضعیت هزینه‌های زیادی را به شهر و شهروندان تحمیل می‌کند و ضرورت هماهنگی میان دستگاه‌ها را نشان می‌دهد.

وی ادامه داد: مشکلات مربوط به آب‌های زیرسطحی نیز از دیگر موضوعاتی است که باید با برنامه‌ریزی و همکاری دستگاه‌های مختلف حل شود. نمی‌توان انتظار داشت مدیریت شهری به تنهایی پاسخگوی تمام این مسائل باشد.

قوانین شهری باید با واقعیت‌های شهر هماهنگ باشند

جهان‌بین با اشاره به تأثیر قوانین و ضوابط مختلف بر عملکرد شهرداری‌ها گفت: مدیریت شهری همواره باید منتظر باشد تا ضابطه یا قانونی از سوی دستگاه‌های دیگر تصویب شود و سپس آثار آن را بر عملکرد شهرداری بررسی کند.

وی افزود: در برخی قوانین، حتی جزئیاتی وجود دارد که موجب شده شهروندان یا برخی افراد تلاش کنند با روش‌های مختلف از اجرای کامل قانون عبور کنند و هزینه‌هایی را که باید به شهرداری پرداخت کنند، به حداقل برسانند. این موضوعات بارها در هیئت عمومی دیوان عدالت اداری نیز مورد بررسی و شکایت قرار گرفته، اما همچنان شاهد تداوم این مسائل هستیم.

حرکت مدیریت شهری به سمت داده‌محوری

مشاور شهرداری یکی از مهم‌ترین موضوعات مورد توجه مدیریت شهری را حرکت به سمت داده‌محوری دانست و گفت: اطلاعاتی که امروز در اختیار داریم باید مبنای تصمیم‌گیری‌های شهری قرار گیرد. باید بدانیم تصمیمی که برای شهر و شهروند می‌گیریم چه اثری بر شهر خواهد داشت و بازخورد آن چه خواهد بود.

وی با اشاره به مفهوم شهر هوشمند اظهار کرد: برای رسیدن به شهر هوشمند، تنها استفاده از فناوری کافی نیست؛ بلکه باید فرآیند تصمیم‌گیری، ارزیابی و بازنگری تصمیمات نیز هوشمند شود.

جهان‌بین ادامه داد: اکنون چندین دوره مدیریت شهری و شوراها را پشت سر گذاشته‌ایم. باید بررسی کنیم تصمیماتی که در دوره‌های مختلف گرفته شده، چه تأثیری بر شهر گذاشته است. این موضوع معمولاً در مطالعات شهرسازی و طرح‌های تفصیلی کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد، در حالی که بسیار مهم است بدانیم یک تصمیم در چه مقطع زمانی اتخاذ شده، چگونه اجرا شده و چه

نتیجه‌ای به دنبال داشته است.

آیا تصمیم امروز، شهر بهتری برای فردا می‌سازد؟

وی مهم‌ترین پرسش پیش روی مدیریت شهری را این‌گونه مطرح کرد: آیا تصمیمی که امروز برای شهر یا شهروند می‌گیریم، در نهایت به ایجاد شهری بهتر منجر خواهد شد؟

جهان‌بین افزود: این پرسشی است که باید در شهرداری‌ها به آن پاسخ داده شود و نتیجه آن در تصمیمات بعدی مورد استفاده قرار گیرد. شهر باید به یک «شهر یادگیرنده» تبدیل شود؛ یعنی مدیران شهری پس از هر تصمیم، آن را ارزیابی کنند، نتایج را تحلیل کنند و از تجربه به‌دست‌آمده برای تصمیمات بعدی بهره بگیرند.

وی با اشاره به ضرورت پیوست اجتماعی برای پروژه‌های شهری گفت: امروز درباره ضرورت داشتن پیوست اجتماعی برای طرح‌ها صحبت می‌کنیم، اما مسئله مهم این است که پس از اجرای پروژه چه اتفاقی می‌افتد. باید بررسی کنیم پروژه‌ای که با هدف بازآفرینی شهری و ارتقای کیفیت بافت تاریخی اجرا شده، آیا واقعاً به هدفی که برای آن تعیین کرده بودیم، رسیده است یا خیر.

ضرورت انتقال نتایج نشست‌ها به سیاست‌گذاران شهری

جهان‌بین در پایان با ابراز امیدواری نسبت به خروجی نشست‌های حکمرانی شهری گفت: امیدوارم این جلسات صرفاً در حد گفت‌وگو و طرح آسیب‌ها باقی نماند و از دل آنها پیشنهادها و راهکارهایی مشخص و قابل پیگیری استخراج شود.

وی تأکید کرد: باید بتوانیم بر مجموعه‌هایی که در حوزه شهری سیاست‌گذاری می‌کنند اثرگذار باشیم؛ از شورای عالی شهرسازی و معماری و وزارت راه و شهرسازی گرفته تا شوراها و شهرداری‌ها، تا تصمیمات آینده شهرها بر پایه شناخت دقیق‌تر، داده، تجربه و ارزیابی نتایج اتخاذ شود.

گفتنی است نخستین همایش علمی «حکمرانی خردمندانه توسعه پایدار شهری؛ هم‌افزایی راهبردی برندینگ و مدیریت شهری» از سوی شهرداری رفسنجان و دانشگاه ولی‌عصر(عج)، در مهرماه سال جاری در رفسنجان برگزار می‌شود.