شهرداری‌ها می‌توانند بستر اصلی نوآوری و اقتصاد دانش‌بنیان باشند
نخستین همایش ملی «حکمرانی خردمندانه توسعه پایدار شهری» در رفسنجان؛ با ارائه مقالات و حضور داوران برگزار شد.
- ۱۴۰۵/۰۷/۱۵
- لینک کوتاه
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی شهرداری رفسنجان، .، نخستین همایش ملی «حکمرانی خردمندانه توسعه پایدار شهری: هم‌افزایی راهبردی برندینگ و مدیریت شهری»، امروز چهارشنبه با حضور جمعی از مدیران شهری، پژوهشگران و اساتید برجسته دانشگاه‌های کشور در دانشگاه ولی‌عصر (عج) رفسنجان برگزار شد.
پنل‌های علمی این همایش با حضور نویسندگان مقالات پذیرفته‌شده در قالب پوستر و ارائه، در ۷ محور تخصصی و در سالن‌های شهید پرتوی، کنفرانس دانشکده فنی و شهید فخری‌زاده دانشکده ریاضی برگزار و داوری شدند.
در یکی از مهم‌ترین پنل‌های تخصصی این رویداد علمی، محور «مشارکت اقتصادی، درآمد پایدار و برند شهری» با ارائه پنج مقاله منتخب، به بررسی راهکارهای تحول اقتصادی رفسنجان از مسیر برندسازی پرداخت.
داوران این پنل را مجید کهنوجی شهردار رفسنجان، وحید فرزام، علی اسکندری‌پور و عباس معمارزاده از اعضای هیأت علمی گروه اقتصاد دانشگاه ولی‌عصر (عج) رفسنجان بر عهده داشتند.
پسته فقط محصول نیست؛ یک اکوسیستم است
دکتر محمدحسن صیادی، کارشناس اقتصادی و ارائه‌دهنده مقاله «حکمرانی خردمندانه بر پایه پسته برای توسعه زنجیره ارزش، فرآوری و برندسازی جهانی پسته»، در این پنل با اشاره به جایگاه ممتاز رفسنجان در تولید پسته گفت: رفسنجان چیزی در اختیار دارد که بسیاری از شهرهای دیگر از آن بی‌بهره‌اند؛ پیوندی قدرتمند میان پسته و شهر که سرمایه‌ای کلان محسوب می‌شود.
وی در ادامه این پرسش راهبردی را مطرح کرد که: آیا به همان اندازه که پسته شهرت دارد، کشاورز، ذی‌نفعان و مردم محلی از آن سود می‌برند؟
صیادی با تأکید بر محدودیت منابع آبی و تغییرات اقلیمی تصریح کرد: نمی‌توان روی افزایش تولید مانور داد. راهبرد باید خلق ارزش بیشتر از هر کیلو پسته باشد، نه افزایش تناژ.
وی با اشاره به ظرفیت‌های مغفول‌مانده زنجیره ارزش پسته گفت: حدود ۵۰ محصول در حوزه‌های بهداشتی، دارویی و غذایی از پسته قابل فرآوری است که تاکنون مورد غفلت قرار گرفته است.
این کارشناس اقتصادی با انتقاد از سهم ناچیز کشاورز از ارزش نهایی محصول اظهار داشت: کشاورز کمترین سهم را از تولید پسته می‌برد، در حالی که سخت‌ترین و پرریسک‌ترین کار بر عهده اوست. قطعی برق، نوسانات بازار، مشکلات ارز، کود و سم، و آلودگی‌های مختلف، همه فشار مضاعفی بر کشاورز وارد می‌کند.
تجربه برونته؛ الگویی برای رفسنجان
صیادی با اشاره به تجربه موفق منطقه برونته در ایتالیا گفت: منطقه‌ای مانند برونته قابل مقایسه با ایران نیست، اما آنها به پسته هویت دادند و ارزش افزوده آن را به شدت بالا بردند.
وی افزود: بازار فقط فروش پسته نیست؛ بازار هویت، شناسه، منشأ و اعتماد به پسته است.
این پژوهشگر با طرح این پرسش که آیا وقتی وارد رفسنجان می‌شویم، احساس می‌کنیم وارد قطب جهانی پسته شده‌ایم؟ تصریح کرد: اگر این احساس وجود ندارد، یک مشکل جدی است که باید روی آن کار شود.
پیشنهادهای راهبردی برای برندسازی پسته
صیادی در پایان ارائه خود، پنج پیشنهاد راهبردی ارائه کرد:
۱. نگاه به پسته نه به عنوان یک محصول منحصربه‌فرد، بلکه به عنوان یک اکوسیستم با محوریت رفسنجان
۲. ارتقای کیفیت و استاندارد محصول به سطح اعلا
۳. توجه ویژه به فرآوری و نوآوری در صنعت پسته
۴. توسعه بازار هوشمند و تجارت و صادرات
۵. رونق گردشگری پسته از طریق ایجاد موزه و تجربه‌های تعاملی
وی خاطرنشان کرد: اگر پسته برند شود، شهر برند می‌شود. اما مشکل، اتصال حلقه‌های مفقوده است و اینجاست که حکمرانی خردمندانه معنا پیدا می‌کند؛ یعنی ایجاد هماهنگی بین این حلقه‌ها.
نقش شهرداری؛ هماهنگ‌کننده، نه تاجر
صیادی در پاسخ به نقش شهرداری در این اکوسیستم گفت: شهرداری به عنوان هماهنگ‌کننده اکوسیستم می‌تواند به زنجیره ورود پیدا کند، نه به عنوان تاجر پسته.
سیاست پولی بدون نگاه منطقه‌ای، تورم را شعله‌ور می‌کند / تفاوت ۴۶ درصدی تورم تهران و ایلام
دکتر دل‌انگیزان به ارائه مقاله پرداخت و با اشاره به ناهمگنی اثر سیاست پولی بر تورم محلی گفت: وقتی سیاست پولی بدون توجه به سیاست‌های منطقه‌ای و شهری اعمال می‌شود، نقدینگی به‌جای ورود به تولید و کسب‌وکار، اثر تورمی غالب پیدا می‌کند.
وی با اشاره به اختلاف نرخ تورم ۷۳ درصدی تهران و ۱۱۹ درصدی ایلام در مرداد و شهریور، بر ضرورت پیوند اقتصاد منطقه‌ای با چارچوب کلان و توزیع صحیح پول به‌عنوان خون جریان‌دهنده در رگ کسب‌وکارها تأکید کرد.
دکتر دل‌انگیزان در ارائه مقاله‌ای با موضوع «اثرات ناهمگن سیاست پولی بر تورم محلی» اظهار داشت: ارتباط بین چارچوب اقتصاد منطقه‌ای و اقتصاد کلان باید برقرار باشد.
وی با اشاره به نرخ تورم در مرداد و شهریور ماه گفت: نرخ تورم در تهران ۷۳ درصد و در ایلام ۱۱۹ درصد بوده است. سوال اینجاست که چرا در یک کشور نرخ تورم متفاوت است؟ در سال‌های گذشته که نرخ تورم پایین بود، اختلاف تورم مناطق تا ۱۵ درصد می‌رسید و همواره این سوال مطرح بود که چرا چنین اتفاقی می‌افتد.
دل‌انگیزان افزود: وقتی سیاست پولی را بدون در نظر گرفتن سیاست منطقه‌ای و شهری نگاه می‌کنیم، یکباره حجم نقدینگی وارد می‌شود، اما به اصلی‌ترین بخش‌ها مانند کسب‌وکار و تولید وارد نمی‌شود.
وی با اشاره به سیاست‌گذاری هوشمندانه و موثر پولی تصریح کرد: ساختار شهری مهم‌ترین عنصر مطالعات ما بوده است. منابع باید برای تولید ثروت و اقتصاد شهری قدرتمند وارد شود. اقتصاد محلی راهی برای رشد ندارد جز تغذیه درست، و مهم‌ترین خونی که در رگ کسب‌وکار می‌گردد پول است. اگر پول به درستی توزیع شود، این خون درست جریان پیدا می‌کند.
دل‌انگیزان با انتقاد از نگاه محدود شهرداری‌ها گفت: شهرداری فکر می‌کند کاری به این موارد ندارد، در حالی که خلق ثروت برای شهرداری‌ها حائز اهمیت است تا به طور مثال بتواند کتابخانه‌های عمومی را پوشش دهد.
وی تاکید کرد: نقش سیاست‌های پولی در حوزه‌های شهری و منطقه‌ای متأسفانه کمرنگ است.
دل‌انگیزان همچنین به جذب ایده و نوآوری و شبکه‌سازی اشاره کرد و گفت: در شهرهای بزرگ و کوچک رشد نقدینگی تفاوت دارد، لذا باید زیرساخت‌های شهری ارتقا یابد.
وی در پایان خاطرنشان کرد: سیاست پولی اگر بدون این نگاه اتفاق بیفتد، اثر تورمی غالب بر هر اثر رشدی خواهد داشت و بخش قابل توجهی از این اثر رشد، ناشی از ضعف ضریب جذب رشد مناطق است.
وی در ادامه خاطرنشان کرد: حکمرانی شهری یک نگاه پیوسته است و نقش بی بدیل شهردار در حوزه های مختلف خیلی موثر است. اگر زیرساخت برای کسب و کار فراهم نشود، سرمایه و میروی انسانی کارایی ندارد. شهر ایونت محور عملا در خدمت کسب‌وکار است در حالی که بعضی فکر می‌کنند شهرداری وقتی ایونت برگزار می‌کند یا مسابقات ورزشی یا نمایشگاه برگزار می‌کند کار نمایشی می‌کند در حالی که اینگونه نیست و این وظیفه شهرداری است که چنین نگاهی داشته باشد. و ببیند چگونه می‌تواند خدمات مستقیم و غیر مستقیم بدهد.
اقتصاد پایه اصل توسعه شهر است گردشگری یکی از حوزه های پایه اقتصاد شهری است و همچنین پسته در رفسنجان یک پایه اصلی توسعه شهر است.
دکتر محرابی در نشست تخصصی مدیریت شهری: حکمرانی داده، حلقه مفقوده شهرهای هوشمند
دکتر محرابی با تأکید بر اهمیت حکمرانی داده در مدیریت شهری اظهار داشت: حاکمیت مؤثر بر داده‌ها امروزه در سطح جهان بسیار مطرح است، اما درک‌های متفاوتی از واژه «داده» وجود دارد که همین امر چالش‌هایی را ایجاد کرده است.
وی با اشاره به نقش حکمرانی داده در شفافیت و پشتیبانی از روش‌های داده‌محور گفت: مهم‌ترین داده‌های شهر، معماری هوشمند در شهر هوشمند با استفاده از داده است.
دکتر محرابی حفاظت از اطلاعات را مهم‌ترین شاخص حکمرانی داده دانست و افزود: دارندگان دیتا عمدتاً نگران امنیت و حفاظت اطلاعات هستند و در داده‌های شهری نیز امنیت از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
وی تصریح کرد: در حکمرانی داده ابتدا باید اعتماد و امنیت ایجاد شود و سپس به سراغ کیفیت رفت.
دکتر محرابی پیشنهاد داد: شهرداری‌ها حفاظت از اطلاعات شخصی را به عنوان نخستین مورد حکمرانی داده قرار دهند و برای داده‌های کلیدی شهری دوره زمانی مشخصی تعیین کنند.
وی همچنین بر لزوم استفاده از داده‌های معتبر در الزامات تصمیم‌گیری‌های مدیریتی، سرمایه‌گذاری بر فناوری‌های شهرداری و حرکت به سمت معماری یکپارچه داده تأکید کرد و گفت: این امر نیازمند حضور متخصصان حوزه است.
دکتر محرابی در پایان خاطرنشان کرد: شهرداری‌ها باید به جای گزارش‌دهی توصیفی، به سمت تحلیل‌های هوشمند حرکت کنند.
بررسی اثرات نوسانات قیمت مسکن و پویایی‌های جمعیتی در گسترش حاشیه‌نشینی؛ تأکید بر حکمرانی خردمندانه شهری
دکتر اکبری‌فرد از دانشگاه شهید باهنر کرمان در ارائه مقاله‌ای با عنوان «بررسی اثرات نوسانات قیمت مسکن و پویایی‌های جمعیتی در گسترش حاشیه‌نشینی در استان‌های کشور با تأکید بر پارادایم حکمرانی خردمندانه شهری» به تحلیل ریشه‌ها و پیامدهای این معضل شهری پرداخت.
وی حاشیه‌نشینی را معضلی جهانی دانست که همه کشورها و به‌ویژه شهرهای مهاجرپذیر و مناطقی با محرومیت پیرامونی با آن مواجه‌اند و تأکید کرد که این مسئله بیش از همه گریبان شهرداری‌ها را می‌گیرد. به گفته وی، برای داشتن حکمرانی مطلوب لازم نیست الزاماً درآمدهای زیادی وجود داشته باشد، بلکه کاهش هزینه‌ها نیز می‌تواند راهگشا باشد.
دکتر اکبری‌فرد رشد نامتوازن شهر و گستردگی آن را عامل انباشت مشکلات شهری عنوان کرد و افزود: حاشیه‌نشینی تحت تأثیر عوامل متعددی شکل می‌گیرد که رشد جمعیت شهری، اقلیم، خشکسالی و موقعیت‌های اقتصادی و اجتماعی افراد از جمله مهم‌ترین آن‌هاست که جمعیت را به سمت حاشیه شهرها گسیل می‌کند.
وی با اشاره به اینکه پژوهش حاضر بر دو پدیده «قیمت مسکن» و «رشد جمعیت شهرنشینی» در دوره‌های زمانی متفاوت متمرکز شده است، ابعاد مختلف بحران حاشیه‌نشینی را برشمرد و گفت: بعد اقتصادی و امنیتی ابعاد مهم این بحران است.
این پژوهشگر دانشگاه شهید باهنر کرمان، ناکارآمدی بازار زمین و مسکن را از عوامل اصلی گسترش حاشیه‌نشینی دانست و تصریح کرد: زاغه‌ها تنها پناهگاه طبقات فرودست هستند که عامل اصلی آن متغیر قیمت مسکن است.
وی با اشاره به داده‌های سال ۱۴۰۰ در استان کرمان و میانگین‌گیری قیمت یک متر ساختمان در شهرهای مختلف، پیشنهاد کرد که برای یک دوره ده‌ساله، قیمت مسکن، رشد جمعیت شهری و حاشیه‌نشینی به‌صورت همزمان مورد بررسی قرار گیرد.
دکتر اکبری‌فرد هشدار داد: با رشد بیشتر جمعیت، حاشیه‌نشینی نیز گسترش می‌یابد و افزایش قیمت مسکن نیز افزایش حاشیه‌نشینی را در پی خواهد داشت، تا جایی که حتی افراد بومی نیز ممکن است برای فرزندان خود مجبور به خرید مسکن در حاشیه شهرها شوند.
وی در بخش راهکارها، کنترل تورم در بازار مسکن، گذار از طرح‌های منفعل به برنامه‌ریزی‌های ساختاری، نیازسنجی برای اشتغال و اسکان جمعیت‌های شناور، و قرار گرفتن نظام مسکن اجتماعی در برنامه‌های دولت را ضروری خواند.
دکتر اکبری‌فرد همچنین بر طرح اقتصاد خرد به‌گونه‌ای که هر محله اقتصادی استقلال لازم را داشته باشد، ارتقای مهارت‌های شغلی برای هدایت حاشیه‌نشینان به فعالیت‌های پایدارتر، و توانمندسازی اجتماعی و تقویت نهادهای محلی تأکید کرد.
وی در پایان خاطرنشان کرد: حل معضل حاشیه‌نشینی نیازمند نگاهی جامع و برقراری تعادل بین سیاست‌های کلان، برنامه‌های آمایش سرزمین و حکمرانی خردمندانه شهری است.
دکتر محسن ارسلان: شهرداری‌ها می‌توانند بستر اصلی نوآوری و اقتصاد دانش‌بنیان باشند
دکتر محسن ارسلان در ارائه مقاله‌ای با عنوان «معماری حکمرانی هوشمند، سرمایه انسانی در زیست‌بوم علم و فناوری، ارتقای بهره‌وری علمی در اقتصاد دانش‌بنیان» بر نقش کلیدی شهرداری‌ها در تبدیل سرمایه انسانی و ظرفیت علمی به قابلیت نوآوری تأکید کرد.
وی با اشاره به اینکه بخشی از سرمایه انسانی در دانشگاه‌ها شکل می‌گیرد، اظهار کرد: اگر سرمایه انسانی و ظرفیت علمی به قابلیت نوآوری تبدیل نشود، ارزش ماندگاری نخواهد داشت و این بستر را شهرداری‌ها می‌توانند فراهم کنند.
ارسلان با اشاره به تجربه مرکز نوآوری شهرداری شهید ستاری رفسنجان، آن را نمونه‌ای از بسترسازی توسعه دانست و افزود: در زیست‌بوم فناوری، شهرداری‌ها اقدامات خوبی انجام داده‌اند و تعاملات دانشگاهی در این حوزه مؤثر بوده است.
وی بر ضرورت اصلاح ساختارها تأکید کرد و گفت: ایجاد کارخانه نوآوری شاید متولی واقعی آن شهرداری‌ها باشند. روزی که شهرداری‌ها میدان کار را برای یک فعالیت دانش‌بنیان فراهم کنند، می‌توانند حرکت مؤثری ایجاد کنند.
دکتر ارسلان با اشاره به اهمیت مطالعات شهری تصریح کرد: اگر مطالعات شهری در دستور کار قرار گیرد، قطعاً کار شایسته‌ای انجام خواهد شد. اعتمادی که شهرداری رفسنجان به یک دانش‌بنیان بومی نشان داد، باعث شد چرخه کار کامل شود.
وی در پایان خاطرنشان کرد: ایده‌های دانشگاهی و شرکت‌های دانش‌بنیان زمانی می‌توانند در مسیر توسعه پویای شهر قرار گیرند که به آنها نگاه اجرایی داشته باشیم و شهرداری ها بهترین مامن برای پایلوت های اجرایی هستند.
بیش از ۱۶۰ مقاله و ۷ محور تخصصی
بر اساس این گزارش، بیش از ۱۶۰ مقاله در محورهای مختلف این همایش دریافت شده که برای هر محور یک پیش‌نشست تخصصی برگزار شده است. این پیش‌نشست‌ها در حوزه انتقال تجربه، دستاوردهای قابل توجهی داشته است.
آیین پایانی این همایش فردا پنجشنبه با حضور مقامات کشوری و استانی و جمعی از شهرداران کلان‌شهرهای ایران در تالار خیام دانشگاه ولی‌عصر (عج) برگزار و از برگزیدگان تقدیر خواهد شد.
