به گزارش پایگاه اطلاع رسانی شهرداری رفسنجان،محور هفتم نخستین همایش «حکمرانی خردمندانه توسعه پایدار شهری» با عنوان «پدافند غیرعامل و تاب‌آوری در مدیریت پایدار شهری» در دانشگاه ولی‌عصر (عج) برگزار شد.

این محور با ارائه دیدگاه‌ها و مقالاتی در حوزه پدافند غیرعامل، برنامه‌ریزی فضایی، ایمنی مراکز آموزشی و فناوری‌های شهری، ابعاد مختلف تاب‌آوری و توسعه پایدار را مورد بررسی قرار داد.

تاب‌آوری شهری باید از سطح شعار به مرحله اجرا برسد

دکتر محسن ارسلان در این نشست با اشاره به اهمیت پدافند غیرعامل در مدیریت شهری اظهار کرد: پدافند غیرعامل نباید صرفاً در قالب سیاست‌گذاری و دستورالعمل دنبال شود، بلکه باید در فرآیند مدیریت و اجرای برنامه‌های شهری نمود پیدا کند.

وی با اشاره به ظرفیت‌های رفسنجان در زمینه مدیریت محله‌محور افزود: اقداماتی همچون شهرداران محله، آموزش‌های مرتبط با آتش‌نشانی، تدوین شناسنامه محلات، طراحی پروژه‌های کوچک‌مقیاس محله‌ای و ایجاد داشبوردهای محلی می‌تواند به شناخت دقیق‌تر مسائل و میزان آسیب‌پذیری محلات کمک کند.

ارسلان تأکید کرد: تاب‌آوری زمانی محقق می‌شود که باور به آن در رأس مدیریت وجود داشته باشد و این باور باید از سطح شعار به مرحله اجرا برسد.

وی افزود: پدافند غیرعامل تنها به تخریب فیزیکی محدود نمی‌شود و اختلال در اطلاعات، گسست هماهنگی، کاهش اعتماد عمومی و توقف خدمات نیز می‌تواند ظرفیت اداره شهر را تحت تأثیر قرار دهد.

ارسلان همچنین بر استفاده از ظرفیت شهروندان و نسل جوان، ارتباط مستمر با محلات و تدوین استراتژی مناسب برای مدیریت شهری تأکید کرد و گفت: سیاست‌های پدافند غیرعامل باید با مدیریت بحران، برنامه‌ریزی شهری و برنامه‌های اجرایی پیوند داشته باشد و خروجی آن در میدان اجرا دیده شود.

برنامه‌ریزی فضایی باید آینده‌نگرانه و مبتنی بر داده باشد

در ادامه این محور، زهرا جمالی با ارائه مقاله‌ای درباره برنامه‌ریزی فضایی و توسعه شهری، بر ضرورت برنامه‌ریزی هوشمندانه و آینده‌نگرانه در رفسنجان تأکید کرد.

وی اظهار کرد: برنامه‌ریزی فضایی به معنای استفاده مناسب، آگاهانه و آینده‌نگرانه از ظرفیت‌های موجود است؛ به‌گونه‌ای که میان رشد اقتصادی، اجتماعی و توسعه زیرساختی توازن ایجاد شود و پیامدهای تصمیم‌های امروز برای آینده نیز مورد توجه قرار گیرد.

جمالی افزود: در برنامه‌ریزی شهری باید موضوعاتی همچون مراکز آموزشی، درمانی، تجاری و خدماتی، منابع طبیعی، آب، زمین و پوشش گیاهی مورد توجه قرار گیرد.

وی همچنین بر استفاده از فناوری‌ها و ساختمان‌های سبز، بهره‌گیری از داده‌ها در تصمیم‌گیری‌های شهری و افزایش همکاری میان شهرداری، سایر دستگاه‌ها و شهروندان تأکید کرد.

جمالی آموزش و مشارکت شهروندان را نیز از عناصر مهم برنامه‌ریزی شهری دانست و گفت: شهروندان به‌عنوان استفاده‌کنندگان اصلی فضاها و خدمات شهری باید در فرآیند برنامه‌ریزی مورد توجه قرار گیرند و نیازهای آنان به‌درستی شناسایی شود.

ایمنی ساختمان‌های آموزشی باید با نگاه پدافند غیرعامل تقویت شود

علی ربیعی نیز با ارائه مقاله‌ای با محوریت پدافند غیرعامل در مراکز آموزشی، بر ضرورت کاهش آسیب‌پذیری ساختمان‌ها و توجه ویژه به ایمنی دانش‌آموزان تأکید کرد.

ربیعی با اشاره به نقش پنجره‌ها در ایمنی ساختمان گفت: در ارزیابی عملکرد پنجره نمی‌توان تنها شیشه را مورد توجه قرار داد؛ چراکه فریم، نحوه اتصال، ابعاد پنجره، ضخامت شیشه، نوع لمینت و لایه میانی نیز در عملکرد نهایی آن مؤثر هستند.

وی تأکید کرد: پنجره باید به‌عنوان یک سیستم در نظر گرفته شود، نه صرفاً یک نوع شیشه؛ زیرا هدف اصلی در پدافند غیرعامل، کاهش آسیب‌پذیری و حفاظت از جان انسان‌هاست.

ربیعی افزود: در طراحی مراکز آموزشی باید شرایط کلاس، تعداد دانش‌آموزان، محل قرارگیری پنجره‌ها و پیامدهای احتمالی شکست و رها شدن قطعات شیشه مورد توجه قرار گیرد.

وی خاطرنشان کرد: در ساختمان‌های عمومی و آموزشی، ایمنی افراد، به‌ویژه دانش‌آموزان، باید یکی از اولویت‌های اصلی در تصمیم‌های طراحی و اجرایی باشد.

 فناوری شهری باید متناسب با مسئله و با توجه به ریسک‌ها انتخاب شود

در ادامه، فاطمه غلامحسینی، دانشجو، با ارائه مقاله‌ای به بررسی نقش فناوری در مدیریت شهری و ارتباط آن با تاب‌آوری و پایداری شهر پرداخت.

وی اظهار کرد: شهرهای امروز با مسائل پیچیده‌ای مانند آلودگی هوا، پسماند، انرژی و چالش‌های زیرساختی مواجه‌اند و نمی‌توان با ورود یک فناوری، همه مشکلات شهری را برطرف کرد.

غلامحسینی افزود: پیش از انتخاب فناوری باید مسئله به‌درستی شناسایی شود و در کنار کاربرد فناوری، موضوعاتی مانند هزینه، ریسک، استانداردهای فنی، پیامدهای زیست‌محیطی و عدالت در بهره‌مندی شهروندان نیز مورد توجه قرار گیرد.

وی با اشاره به برخی حوزه‌های کاربرد فناوری در مدیریت شهری گفت: پایش هوشمند آلودگی هوا، حمل‌ونقل، ساختمان، انرژی و مدیریت پسماند از جمله حوزه‌هایی هستند که فناوری‌های نوین می‌توانند در آنها مورد استفاده قرار گیرند.

غلامحسینی تأکید کرد: صرفاً بررسی کاربرد یک فناوری کافی نیست و باید کاربرد، چالش‌ها، هزینه‌ها و الزامات حکمرانی به‌صورت همزمان مورد بررسی قرار گیرند.

وی در پایان گفت: فناوری زمانی می‌تواند به افزایش تاب‌آوری و پایداری شهر کمک کند که ابتدا مسئله به‌درستی شناسایی و سپس فناوری متناسب با نیاز شهر، با در نظر گرفتن هزینه‌ها، ریسک‌ها، استانداردها، پیامدهای زیست‌محیطی و عدالت در بهره‌مندی انتخاب و اجرا شود.

در مجموع، مباحث مطرح‌شده در محور «پدافند غیرعامل و تاب‌آوری در مدیریت پایدار شهری» بر این نکته تأکید داشت که تحقق توسعه پایدار شهری نیازمند پیوند میان برنامه‌ریزی، پدافند غیرعامل، مشارکت شهروندان، ایمنی زیرساخت‌ها و بهره‌گیری هدفمند از فناوری است؛ رویکردی که می‌تواند زمینه‌ساز افزایش تاب‌آوری و ارتقای کیفیت مدیریت شهری در رفسنجان باشد.